Reality check: mijn culturele ontwikkeling

Dat ook koffie cultuur is, bedacht ik me, terwijl ik met een wel erg klein lepeltje de suiker door mijn hete espresso roerde. Ik stond aan de toog van een Italiaanse bar met een man die ik pas enkele uren kende en met wie ik een verrassend aangename namiddag had doorgebracht.

Ik was een jaar of 26, hij moet er ongeveer 80 zijn geweest en het lot bracht ons samen in een park in de Noord-Italiaanse stad Turijn. Het was een zachte nazomerdag eind oktober. Ik was net met het vliegtuig aangekomen in de wat ondergewaardeerde Italiaanse stad waar ik enkele dagen vakantie zou nemen met mijn man – toen nog fidanzato – na een congres voor zijn werk. Aangekomen in de binnenstad had ik postgevat op een houten bankje in een netjes onderhouden park waar ik de Turijnse sfeer kon opsnuiven en kon bedenken wat ik die namiddag zou gaan doen. Een oudere man, netjes in het pak, schoof aan op mijn zitbank en moet mijn gedachten hebben gelezen. Na het uitwisselen van onze buongiorno’s raakten we verder aan de praat en hij stelde me voor om me rond te leiden in de mooie stad.

Hij troonde me mee naar tal van glorieuze kerken, vertelde me over de bekende lijkwade, toonde me monumenten en andere cultuur met een grote C. Maar ook zonovergoten piazza’s en kleinere pleintjes ontsnapten niet aan onze aandacht. De man vertelde me over zijn leven als voormalig kleermaker die zestig jaar eerder van Zuid- naar Noord-Italië verhuisde. Onderweg deelde hij ook kleine gebruiken. Zo instrueerde hij me bijvoorbeeld hoe ik een respectvolle buiging moest maken bij het betreden van een kerk.

Voor we afscheid namen en hij me overdroeg aan mijn echtgenoot in spe vond hij het belangrijk me te trakteren op een koffie in een typisch Italiaanse bar. En zo stond ik die namiddag met het uiteinde van een minilepeltje tussen mijn duim en wijsvinger te roeren in een gitzwarte espresso, samen met mijn opa-voor-een-namiddag.

Als je me vraagt naar mijn culturele ontwikkeling tot nu toe, kan ik je vertellen dat ik al uiteenlopende voorstellingen en concerten heb bijgewoond, historische steden en architecturale parels heb bezocht, musea en tijdelijke expo’s. Ook een operette en een opera kwamen al eens op mijn pad; cultuur met een grote C, zoals dat heet. En natuurlijk konden ook bioscoopbezoeken en – uiteraard – boeken niet ontbreken.

Maar als je wil weten wat voor mij de rijkste culturele ervaringen zijn, dan zijn dat deze waar ook cultuur met een kleine c een belangrijke rol speelt. De rondleiding door de oudere man in Turijn, de uitnodiging van een Sardijnse gilde om mee iets te gaan drinken in het plaatselijk gildehuis nadat we een groepsfoto namen. De crash course plaatselijk dialect in dat lokaal. De bakkersvrouw in Apulië die vertelt wat de lokale tradities met Pasen zijn, enzovoort.

De twee hoeven elkaar niet uit te sluiten, integendeel, ze vullen elkaar aan. Door elkaar geroerd met een minilepeltje zijn cultuur met grote en met kleine c wellicht op hun best.

En laat het nu net dat zijn waar ik op dit moment de grootste culturele nood aan heb: het comfort van mijn zetel en boekenkast verlaten en naar buiten treden; nieuwe cultuur, ontmoetingen en verbinding tegemoet.

Ik zie deze portfolio-opdracht als een uitdaging om mijn culturele bagage te vergroten, mijn cultuurinname te verbreden, opnieuw meer naar buiten te gaan. Ik neem de uitdaging met plezier aan. Als een espresso op een nazomerdag in Turijn.