De geur van groen, Pamela Sharon

Lees jij weleens een boek zonder op voorhand de achterflap te lezen en zonder enige voorkennis?

Het overkomt me bij het lezen van ‘De geur van groen’. In de literatuurlijst van het OPO trekt de synesthesie in deze titel mijn aandacht. Zelf ervaar ik het verschijnsel bij een klein aantal concepten; zo hebben de letter a en het cijfer 4 bijvoorbeeld de kleur rood en zijn het getal 5 en de letter o blauw. Veel verder dan dat gaat het niet in mijn hoofd, dus ben ik benieuwd naar hoe het bij anderen kan zijn. Ik klik de literatuurlijst weg, ga op zoek in de Cloud Library, stel vast dat het boek beschikbaar is en kan meteen beginnen lezen. Uitzonderlijk doe ik dat op mijn smartphone omdat de e-reader een dagje out of office is. Op de cover op mijn kleine schermpje lees ik enkel de titel en ontsnapt de ondertitel ‘Heeft de wereld kleur als je niet kunt zien?’ aan mijn aandacht.

Blindheid, normaliteit en zelfstandigheid

Pas wanneer ik op pagina 9 het woord ‘brailleleesregel’ tegenkom, begrijp ik dat het hoofdpersonage blind is. Dit heeft ervoor gezorgd dat ik tot op dat moment zonder vooringenomenheid heb kunnen lezen hoe de 17-jarige Raven naar het leven kijkt en naar de kleuren die ze eraan geeft zonder ze te kunnen zien. De beschrijvingen zijn prachtig en heel bevattelijk.

Blindheid en vooral hoe ermee om te gaan, zijn een eerste centraal thema in deze roman. Topics die hiermee verbonden zijn, zeker in de puberteit, zijn normaliteit, zelfstandigheid, hulp durven vragen en zelfzekerheid. ‘Hoe gedraag ik me zo normaal mogelijk?’, ‘Wat is normaal?’, ‘Hoe kan ik zo zelfstandig mogelijk door het leven gaan?’

Het leven en de liefde

Het verhaal gaat echter over veel meer dan enkel de visuele beperking van het hoofdpersonage. Net zoals ik zonder voorkennis aan het boek begon, ontdek ik gaandeweg samen met haar welke gebeurtenissen haar leven vormgeven. Een onverwachte wending dwingt Raven afscheid te nemen van een jarenlange en betekenisvolle vriendschap. Van een vriendin die haar extra paar ogen was. Ook rouw en verlies krijgen daardoor een belangrijke plaats in het verhaal. En later in het boek komt ook de schuldvraag aan bod.

Een derde en misschien wel het meest universeel herkenbare thema is liefde. De opbouw van de romantische verhaallijn komt vertrouwd over, omdat hij aansluit bij patronen die in veel liefdesverhalen voorkomen. Toch blijft ook deze verhaallijn boeiend door de manier waarop Raven haar gevoelens beleeft en beschrijft, en vormt ze een mooie aanvulling op de andere thema’s in het boek.

Eenvoudig en onbevooroordeeld

Het boek dat 163 pagina’s telt, leest vlot. De auteur gebruikt duidelijke en niet te moeilijke woorden, wat comfortabel is bij thema’s die – zeker in hun onderlinge verwevenheid – een jong doelpubliek sowieso al aan het denken zetten. De eenvoud van de taal maakt de roman zeker niet saai of minder interessant. De synesthetische beschrijvingen vormen de rode draad doorheen het verhaal en geven op een mooie en genuanceerde manier de gevoelens van het hoofdpersonage weer.

Ik waardeer het boek omdat het voorbijgaat aan clichés over visuele beperkingen of handicaps in het algemeen. Blindheid en slechtziendheid raken bij mij sowieso altijd een gevoelige snaar omdat ik er in mijn heel nabije omgeving mee geconfronteerd word, net als met de soms lompe reacties van buitenstaanders. De schrijfster doet de lezers stilstaan bij normaliteit en helpt hen zich in te leven in de wereld van anderen. Net doordat het verhaal verschillende thema’s naast elkaar laat bestaan, weerspiegelt het beter de realiteit dan een boek over een blinde persoon dat uitsluitend rond die beperking draait.

Door die brede thematiek en de vlotte leesbaarheid is dit boek ook inzetbaar bij verschillende doelen: wanneer het gaat over beperkingen maar ook over (voor)oordelen en discriminatie, over rouw en verlies of liefde in een minder vanzelfsprekende context.

De achterflap links laten liggen en een keertje onbevooroordeeld beginnen lezen, ik kan het absoluut aanbevelen. Misschien skip ik volgende keer wel eens de cover...