De Schrijfwijzen 2026
Bijgewerkt op: 24 okt
Tien minuten later dan afgesproken vinden we elkaar aan het Olense treinstation, dat door werkzaamheden bijna onbereikbaar blijkt. Ik heb er een lange lesdag in Antwerpen opzitten en ook mijn man en dochter zijn al een hele dag in de weer. Eenmaal in de auto is de rust van korte duur. Meteen worden er vragen op me afgevuurd: “Weet jij waar die regel staat over klinkerbotsing? Wij vinden hem nergens en we hebben het hele boekje al doorzocht!” Een gezonde zenuwachtigheid maakt zich meester van mijn echtgenoot - het soort dat ik bij hem zie als hij meedingt naar de hoofdprijs in een quiz en iemand anders de enige balpen vastheeft.
Zelf voel ik dit jaar weinig spanning voor de Schrijfwijzen. Blij dat we voor het eerst met z’n drieën naar de organiserende bibliotheek rijden, en trots dat onze 14-jarige dochter haar vrijdagavond vrijwillig op deze atypische manier doorbrengt.
Samenhorigheid en zenuwen
Aangekomen in de gezellige bibliotheek van Westerlo zie ik enkele bekende gezichten van vorig jaar. Een samenhorigheidsgevoel overvalt me. Waar anders dan hier met deze gelijkgezinden kan je er zo gemakkelijk voor uitkomen dat je taal en zelfs spelling geweldig vindt?[1]
Met een drankje 'voor de dorst die komt', nemen we plaats aan onze dicteetafel, waar een invulbundel en een pen al klaarliggen. Een lichte kriebel schiet door mijn lijf: het spel mag beginnen!
De voorlezer van dienst vertelt vol vuur het verhaal dat we dit jaar mogen opschrijven. Fijn voor mijn dochter: het verhaal gaat over een stel kleinkinderen dat zich op een grappige manier verzet tegen hun autoritaire grootvader; een tekst op maat van jong en oud.
De verteller kruipt zo sterk in het verhaal dat hij de tekst af en toe op eigen wijze interpreteert, waarbij hij bijvoorbeeld het persoonlijk voornaamwoord ‘we’ door ‘wij’ vervangt. Dat klinkt als een pietluttigheid en het is bij een normale voorlezing dan ook geen enkel probleem, maar op een dag als vandaag lokt het wat verontwaardigde reacties uit in het publiek, dat gelukkig vergevingsgezind is en na de welgemeende excuses van de voorlezer vreedzaam voortpent.
Meer dan alleen dictee
Na ronde 1 (de eerste 16 zinnen voluit schrijven) volgt ronde 2: ‘Woorden en letters’. Hierin wordt het vervolg van de tekst voorgelezen en rinkelt de dicteeassistent een twintigtal keer met een belletje, telkens wanneer de voorlezer een moeilijk woord leest. Op het scherm verschijnen telkens twee mogelijke schrijfwijzen die na enkele seconden weer verdwijnen. Elke optie is gekoppeld aan een letter die je in ronde 3 nodig hebt om een zo lang mogelijk woord te vormen. Waar ronde 2 ons wat opjaagt, prikkelt ronde 3 onze creativiteit. Je mag namelijk zelf samenstellingen bedenken, zolang ze spellingtechnisch correct zijn én je ze kunt verklaren[2]. Er is wel een addertje onder het gras: gebruik je een verkeerde letter uit ronde 2, dan krijg je een nul op twintig voor je woord.
Tijdens de vierde en laatste ronde mogen we onze creatieve honger nog meer stillen door in maximaal 10 woorden ons eigen kleine verzet tegen die autoritaire grootvader neer te pennen. Deze ronde telt niet mee voor het eindresultaat, maar is wel een fijne en creatieve aanvulling die de avond nog wat gevarieerder maakt. Een meisje van ongeveer 17 jaar wint met haar bijdrage (ze zou azijn aan de lenzenvloeistof toevoegen), al benadrukt ze snel dat haar eigen opa heel lief is en ze zelf nooit tot zo'n gruweldaad zou overgaan.
En de winnaar is...
Na een lange pauze – 40 dictees verbeteren is niet niks – is het tijd voor de prijsuitreiking en de feedback[3] op ons werk. De winnaar is een nobele onbekende: een leraar fysica die zichzelf een uitdaging gunde. Zo fijn dat een niet-taalleerkracht ook deelneemt aan een wedstrijd als deze en ze bovendien nog wint ook! Taal is belangrijk in elk vak. Zelf zou ik vroeger zeker ook baat hebben gehad bij een taalvaardige(re) fysicaleerkracht. Deelname aan de STEM-olympiade is voor mij dan ook niet meteen weggelegd.😉
Ook de link naar mijn eigen onderwijspraktijk is snel gelegd. Het lijkt me geweldig om ooit met een klas deel te nemen. Hoewel de nadruk op spelling ligt, is er veel ruimte voor creativiteit, en word je getrakteerd op een prachtig verhaal. De woorden in de tekst zijn – anders dan in het Groot Dictee der Nederlandse Taal vroeger - ook niet te vergezocht. Met een gezonde basiskennis van de spellingregels kan je absoluut een mooi resultaat behalen en je leert er sowieso iets bij. En als je er écht voor gaat, win je misschien wel het gegeerde gouden ticket naar de finale in Antwerpen!
Verwijzingen
[1] Behalve in de WES-les Nederlands, natuurlijk. 😉
[2] Het langste woord was meteen ook dat van de winnaar van de avond: ‘hutschatadvies’: volgens de bedenker een advies dat je inwint als je je hut wil verkopen of verhuren.
[3] Mijn dochter bleek de creatiefste en meest internationale fout te hebben gemaakt, toen ze ‘zeitgeist’ als ‘Tsaijdguys’ schreef. (Klinkt als een boysband, toch?)
Tips en weetjes
Wil je graag zelf meedoen? Noteer dan nu al de eerste vrijdag van oktober in je agenda. In de loop van augustus kan je inschrijven.
Wil je het verhaal lezen en/of gebruiken in de klas? Open dan onderstaande bijlage. Je vindt er meteen ook uitleg bij enkele moeilijke woorden.
Wist je trouwens dat de tekst ook elk jaar het resultaat is van een schrijfwedstrijd? Ook die wedstrijd lijkt me een aanrader!
--> Alle info vind je op https://deschrijfwijzen.be/
Wil je nog graag weten hoe ik het ervan afbracht? Met één punt minder dan de taalvaardige fysicus belandde ik tevreden op een tweede plaats, waar ik een bon kreeg voor nieuw leesplezier.😊
Opmerkingen